και το όνομα αυτής ...

Οι πρώτοι κάτοικοι της Περαίας ήταν από τη χερσόνησο της Καλλίπολης. Έτσι οι άνθρωποι θέλησαν να της δώσουν το όνομα Νέα Καλλίπολη. Όμως τις επόμενες εβδομάδες ή και μήνες κατέφθαναν πρόσφυγες από την ευρύτερη περιοχή της Σμύρνης και την Ερυθραία. Όλοι ήθελαν το όνομα, του νέου τόπου που θα τους φιλοξενούσε, να τους θυμίζει τις παλιές πατρίδες. Δεν άργησε να φουντώσει ο καβγάς: Νέα Καλλίπολη ή Νέα Σμύρνη. Τη λύση φαίνεται να έδωσε ένας υπάλληλος του εποικισμού που πρότεινε το όνομα Περαία*. Τα τρία ονόματα μπήκαν σε κλήρωση και η μικρούλα, τότε, Αντιγόνη Κιρκμαλή τράβηξε τον κλήρο που έγραφε Περαία. Βέβαια κακές γλώσσες λέγανε ότι και οι 3 κλήροι Περαία έγραφαν... The first inhabitants of Perea came from the Kallipoli peninsula. So, the people wanted to name the place "New Kallipoli." However, in the following weeks or even months, refugees were arriving from the wider region of Smyrna and Erythraia. Everyone wanted the name of the new place that would host them to remind them of their old homelands. It wasn't long before a dispute broke out: New Kallipoli or New Smyrna? (Perea, in ancient Greece was called the land opposite an island, or the opposite riverbank.) The solution seems to have come from a resettlement official who suggested the name "Perea." The three names were put into a draw, and little Antigone Kirkmali drew the lot that read "Perea." Of course, some claimed that all three lots had "Perea" written on them.

 

Φώτα 1932. Η σκάλα της Περαίας. Η συγκοινωνία δια ξηράς γινόταν με τα ζώα και τα κάρα. Δεν υπήρχαν δρόμοι κι αυτοκίνητα εκείνη την εποχή. Οι άνθρωποι περνούσαν απέναντι στη Θεσσαλονίκη με τα καΐκια. Αρχείο Ελένη Μαντζάρη

 *Το όνομα Περαία (χώρα) απαντάται συχνά στους αρχαίους χρόνους. Περιγράφει τον τόπο απ' όπου οι άνθρωποι περνούσαν με κάποιο πλεούμενο στην απέναντι στεριά. Το πέρασμα ουσιαστικά στην απέναντι στεριά (συνήθως νησί).  

περαῖος, -α, -ον (πέραν), αυτός που βρίσκεται στην άλλη πλευρά· ως ουσ. ἡπεραίη (ενν. γῆ, χῶρα), η απέναντη χώρα, η χώρα στην απέναντι όχθη του ποταμού, σε Στράβ.· ἡ περαῖα τῆς Βοιωτίης χώρης, το μέρος της Βοιωτίας που βρίσκεται απέναντι (από τη Χαλκίδα), σε Ηρόδ.· ἡ περαῖα τῶν Τενεδίων, η ακτή (της Ασίας) απέναντι από την Τένεδο, σε Στράβ.

Liddell & Scott, Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας

Η Περαία μας

   Οι πρώτοι κάτοικοι

 Τον Σεπτέμβρη του 1923 έφτασαν με καΐκι, στην ακτή της Περαίας, οι πρώτοι πρόσφυγες που εγκατέλειψαν την Ανατολική Θράκη μετά την ανακωχή των Μουδανιών. Αρχικά το καΐκι που τους είχε πάρει από τον Γαλατά της Καλλίπολης, τον Νοέμβρη του '22, τους άφησε στην Πρέβεζα, όπου έμειναν μερικούς μήνες. Από την Πρέβεζα έφυγαν τέλη Αυγούστου ή αρχές Σεπτέμβρη και έφτασαν στη Θεσσαλονίκη. Αφού πέρασαν από το Απολυμαντήριο έφυγαν, άλλοι για το Τσορ (Πτολεμαΐδα),  και άλλοι ήρθαν προς την νοτιοανατολική ακτή του Θερμαϊκού και βρήκαν 3 οικογένειες που είχαν εγκατασταθεί εδώ από τον πρώτο διωγμό το 1914. Μέρα με τη μέρα κατέφθαναν ολοένα και περισσότεροι πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, τη χερσόνησο της Ερυθραίας και της περιοχές Σεβντίκιοϊ και Τζιμόβασι στα νότια της Σμύρνης. 

    Εγκαταστάθηκαν πρόχειρα σε σκηνές που τους έδωσαν από τον εποικισμό, ενώ λίγο αργότερα τους έστειλαν ξυλεία και κεραμίδια για να φτιάξουν σπίτια. Οι ίδιοι οι πρόσφυγες έφτιαχναν πλιθιά με χώμα, νερό και άχυρα (πέτρες δεν υπήρχαν) και μ' αυτά έχτισαν τα πρώτα σπίτια.

              Βιβλιάριο περιθάλψεως της προσφυγικής οικογένειας Χαράλαμπου Λάζογλου από τον Γαλατά της Καλλίπολης. Αρχείο Ελένης Μαντζάρη

 

"Περαία 1923-2023, ψηφιοποιώντας πηγές μαθαίνω την ιστορία του τόπου μου"

 

 Το 1ο Γυμνάσιο Περαίας αξιοποιώντας το υλικό που συγκέντρωσε κατά τα έτη 2016-2020 μέσα από το πολιτιστικό πρόγραμμα "Περαία, 1923-2023, ψηφιοποιώντας πηγές μαθαίνω την ιστορία του τόπου μου" επιδιώκει να μοιραστεί αυτό το υλικό με τους ανθρώπους που ζουν, εργάζονται ή επισκέπτονται αυτόν τον τόπο. 

Αβραμίδου Φωτεινή, Ζόπτσης Βαγγέλης, Ζώη Ελένη, Μαντζάρη Ελένη, Ξυλά Ελένη (υπεύθυνοι προγραμμάτων)

The 1st Gymnasium of Perea, making use of the material it collected during the years 2016–2020 through the cultural program "Perea, 1923–2023: Learning the history of my place by digitizing sources," aims to share this material with the people who live, work, or visit the area.

Οδός Σόλωνος στα τέλη της δεκαετίας του '50. Οι μαθητές Γιώργος Δρίτσας, Αντώνης Ματζάρης και Παναγιώτης Αλεξίου με φόντο το ιδιωτικό γυμνάσιο "Οι Τρεις Ιεράρχες" του Τζωανόπουλου.